ΝΟΜΟΙ ΒΛΑΣΦΗΜΙΑΣ

 

ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΒΛΑΣΦΗΜΙΑΣ

 

Ο Όμιλος Ανθρωπιστών Κύπρου τάσσεται υπέρ της αποποινικοποίησης της βλασφημίας .

Η ποινικοποίηση της βλασφημίας α)παραβιάζει την ελευθερία της έκφρασης, β)προστατεύει κατεστημένα (οργανισμούς και ηγέτες) από κριτική εώς ποινικές διώξεις, γ)δίνουν άλοθι σε φανατικούς να λυντσάρουν ανθρώπους που ασκουν κριτική.

Η Κύπρος συγκαταλέγεται ανάμεσα στις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που εξακολουθούν νομοθετικά να ποινικοποιούν τη βλασφημία και να περιορίζουν την ελευθερία της έκφρασης όταν αυτή σχετίζεται με τη θρησκεία. Συγκεκριμένα, το άρθρο 141 του Ποινικού Κώδικα της Κύπρου ποινικοποιεί την έκφραση κάποιου με πρόθεση να θίξει τα θρησκευτικά αισθήματα προσώπου και το άρθρο 142 ποινικοποιεί τη δημοσίευση άποψης η οποία εκλαμβάνεται από τάξη προσώπων ως δημόσια ύβριση της θρησκείας τους, με σκοπό να εξευτελίσει αυτή τη θρησκεία, να σκανδαλίσει ή να εξυβρίσει αυτούς που πρεσβεύουν αυτή τη θρησκεία.

Η Ελευθερία της Έκφρασης είναι βασικός πυλώνας των ελευθεριών που απολαμβάνει ο συγχρονος  Άνθρωπος ενω προστατεύεται από μια αρκετές συμβάσεις στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο[1].Η ελευθερία της έκφρασης περιορίζεται συνήθως  σε περιπτώσεις λίβελλου ή ρητορικής μίσους όπου προωθείται άμεσα ή έμμεσα η βία. Είναι φανερό πως η κριτική στην θρησκεία δεν αποτελεί προσωπική επίθεση εναντίον προσώπου, αλλά αντίθετα μπορεί να αποτελεί αυστηρή πολλές φορές κριτική σε μια άποψη ή ιδέα. Αλίμονο όμως να ποινικοποιείται τέτοια κριτική που ουσιαστικά φρενάρει την ελεύθερη σκέψη και άρα την πρόοδο. Καμία ιδέα, δεν είναι υπεράνω κριτικής, όσο αυστηρή κι αν είναι αυτή και με όποιο τρόπο εκφράζεται.

Επιπλέον, δεν υπάρχουν σαφή όρια ανάμεσα στην εκφραση κριτικής, αμφισβήτησης, σάτυρας ή και γελοιοποίησης μιας Ιδέας. Μια κριτική που αποδεικνύεται σωστή, οδηγεί σχεδόν πάντα στην γελοιοποίηση της ιδέας σαν λογική συνέπεια. Οπόταν η απαγορεύση μόνο του ακρινού τέλους του νήματος, θέτει σε κίνδυνο όλο το «πακέτο», και άρα, πιθανές εσφαλμένες αντιλήψεις παγιώνονται, χρονίζουν και εμποδίζουν την κοινωνική πρόοδο.

Τέλος, αλλά ίσως σημαντικότερο, οι νόμοι κατά της βλάσφημίας δίνουν άλλοθι σε οργανωμένους άτυπους στρατούς ή στον όχλο για επιθέσεις κατά των «ένοχων για βλασφημία». Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του θεάτρου Χυτήριο, όταν θα ανέβαινε το έργο CorpusCrist, ορδές φανατικών χριστιανών συνεπικουρούμενων από χρυσαυγίτες, με απειλές και ύβρις, φοβέρησαν τους ηθοποιούς με αποτέλεσμα να ακυρωθεί η παράσταση το 2013.

Στην ίδια κατηγορία είναι και η στοχοποίηση του «βλασφημου» από τους ακόλουθους μιας θρησκείας. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι από το να σύρεται στα δικαστήρια ο υπαίτιος της βλασφημίας, όπως ο «Γέρων Παστίτσιος» και να λαμβάνει σωρηδών τις απειλές, να φυλακιστεί και να μαστιγωθεί όπως  το πρόσφατο παράδειγμα του Σαουδάραβα Raif Badawi ή να θανατωθεί όπως στις πρόσφατες δολοφονίες άθεων μπλόγγερς στο Μπαγκλαντές.

Η ποινικοποίηση της βλασφημίας, εντίνει τα πάθη και αρα τις πιο πάνω μεθόδους λιντσαρίσματος από το πληθος αφού τους δίνει την νομιμοποίηση για άσκηση επιθετικότητας, στο «ονομα της θρησκείας, του συντάγματος και του νόμου».

Οι νόμοι για την βλασφημία δεν προστατεύουν τον πιστό από τις ύβρις. Άλλωστε, υρβις  χωρίς κριτική ακούγονται πολύ συχνά στους καθημερινούς διαλόγους. Ούτε φυσικά προστατεύουν την θρησκεία μετατρέποντας την σε φονταμενταλιστική μιας και εμποδίζουν την ελευθερία της εκφρασης. Οι νόμοι για την βλάσφημία έχουν σκοπό να περιορίσουν την ελεύθερη σκέψη και να σωπάσουν την κριτική, για να διατηρηθούν άδικα προνόμοια που καταπιέζουν τον κάθε ελεύθερα σκεπτόμενο πολίτη ατομικά, και την κοινωνία συλλογικά. Οι νόμοι για την βλασφημία είναι μεσαιωνικοί και δεν έχουν θέση στην σύγχρονη κοινωνία

corpuschrist

Πως επηρεάζουν εσένα οι νόμοι για την βλασφημία: σου στερούν  την δυνατότητα να παρακολουθήσεις θεατρικά και εικαστικά εργα που δεν αποδέχεται η εκκλησία, σου στερούν  την δυνατότητα να διαβάσεις βιβλία τα οποία απαγορεύει η εκκλησία και ενδεχομένως θα σου απαγορεύουν να εκφράσεις προσωπικές απόψεις και ιδέες  που θεωρούνται για κάποιους βλάσφημες.

 

 

 

 

 

Πιστοί έξω απο το θέατρο Χυτήριο, διαμαρτύρονται για το εργο CorpusChrist

 

Ορισμένα παραδείγματα έργων που κατηγορήθηκαν για βλασφημία στην Κύπρου, Ελλάδα και αλλού.

arxaies

 

«Αρχαίες θρησκείες και χριστιανισμός» (1973), του Γιάνη Κορδάτου. Απαγορεύτηκε από τους Απριλιανούς, γιατι ήταν «αντιχριστιανικό και αθεϊστικό» με την «Εγκύκλιο της ΓΔΕΑ της25ης Οκτωμβρίου 1971». Η εγκύκλιος δώθηκε σε βιβλιοθήκες και βιβλιοπώλες και απαγόρευε την κυκλοφορία πέραν των 100 βιβλίων, με διαφορετικές αφορμές, μεταξυ άλλων και έργα του Σοφοκλή, Αριστοφάνη , Σολωμού, Κ. Παλαμά, Ν. Καζαντζάκη και ξένων κλασικών, όπως Ντοστογιέφσκι, Ζολά, Τολστόι και Σέξπηρ.

 

 

 

teukros

«Δευτέρα Παρουσία» (1931), του Τεύκρου Ανθία, όπου ο ποιητής σκηνοθετεί την δίκη του Θεου και της Εκκλησίας (που ονομάζει Αγία Τράπεζα) και καταδικάζεται από τον λαό. Χαρακτηριστικοί στίχοι:

“Εμείς από τις σάρκες μας/ τη σάρκα σου έχεις πάρει/ κ’ απ τη δικιά μας την πλευρά/ τα κόκαλά σου τα γερά/ το βράδυ αυτό σε ορίζουμε,/όπως ορίζουμε τη γη./Ηρθ’ η στιγμή απ’ τον άνθρωπο /αυστηρά να δικαστείς.»

Για το θέμα σχολίασε ο Τ. Ανθίας: «Η μόνη απολογία, που πρόβαλα στον Μητροπολίτη Πάφου, όταν με κάλεσε πριν από τη δίκη, ήταν πως δεν ανεγνώριζα στην Εκκλησία το δικαίωμα να επέμβει στην ελευθερία μου ως πνευματικού ανθρώπου και έκρινα ως καθαρά μεσαιωνική ενέργεια -ως ενέργεια ‘Ιεράς Εξέτασης’- την καταδίκη μιας ποιητικής δημιουργίας μου».

 

H πάπισσα Ιωάννα(1866) του Εμμανουήλ Ροΐδη. Παρότι το μυθιστόρημα καταφερόταν κατά της Καθολικής Εκκλησίας, η Ορθόδοξη ελληνική εκκλησία, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί η καταρράκωση του θεσμου συνολικά, το χαρακτήρισε «ως αντιχριστιανικόν και κακόηθες» και ο Ροϊδης διώχθηκε ποινικά αν και το έργο τελικά δεν απαγορεύτηκε να κυκλοφορήσει.

 

peirasmos

Τελευταίος Πειρασμός(1951) του Νίκου Καζαντζάκη. Το βιβλίο συνάντησε την μύνιν της Ιεράς Συνόδου και καταδικάστηκε, όπως και προηγουμένος τα άλλα δύο βιβλία του ιδίου, τον «Καπετάν Μιχάλη» και το «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται». Το βιβλίο δεν απαγορεύτηκε, ωστόσο, η μεταφορά του έργου σε ταινία προκάλεσε πάλι σφοδρες αντιδράσεις. Τον Οκτώβριο του 1988, διαδηλωτές, υπό την καθοδήγηση ενός ιερέα, εισέβαλαν σε μία αίθουσα που πρόβαλε την ταινία, συνεπλάκησαν με αστυνομικούς και κατέστρεψαν τον κινηματογραφικό εξοπλισμό.Το δικαστήριο αργότερα απαγορευσε τη προβολή του εργου καθώς  κρίθηκε πως «προσβάλλει τη δημόσια αξιοπρέπεια και τις θρησκευτικές ευαισθησίες».

 

satanic

Σατανικοί Στίχοι(1988)του Salman Rushdie. Ο Μωάμεθ κάνει την εμφάνιστη του στο βιβλίο ως ένας άνθρωπος με πολλές αμαρτίες και αδυναμίες. Ο Αγιαττόλαχ, ηγέτης του Ιράν, έκδωσε εντολή για δολοφονία του Σαλμάν  Ρουσντι. Υπήρξαν αρκετές αντιδράσεις που σύντομα ξέφυγαν από απλές διαδηλώσεις.  Το 1991 ο Ιάπωνας μεταφραστής του βιβλίου Χιτόσι Ιγκαράσι μαχαιρώθηκε μέχρι θανάτου στην Ιαπωνία. Στις  11 Οκτωβριου, ο Ιταλός μεταφραστής  Ετόρε Καπριόλο μαχαιρώθηκε, ενώ  στη Νορβηγία, ο εκδότης του βιβλίου Γουίλιαμ Νάιγκααρντ πυροβολήθηκε τρεις φορές. Στην Σεβάστεια της Τουρκίας, στις 2 Ιουλίου του 1993, φανατικοί ισλαμιστές σκότωσαν  37 αλεβιτες μουσουλμάνους στην προσπάθεια τους να σκοτώσουν τον τούρκο μεταφραστή Αζίζ Νεσίν.

 

 

 

 

Παραπομπές

[1]

Παγκόσμια Διακήρυξη Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, άρθρο 19

Ευρωπαϊκή Συμφωνία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα,  άρθρο 10

Διεθνής Επιτροπή για τα Ανθρώπινα και Πολιτικά Δικαιώματα- άρθρο 19

Διακήρυξη της Ελευθερίας Έκφρασης και Πληροφόρησης του Συμβουλίου της Ευρώπης

Δείτε:

Οι MontyPythons σατυρίζουν την βλασφημία

 

Διαβάστε:

PatriceDartevelles, «Δικαίωμα στη βλασφημία»

Iospress.gr, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Η ΠΟΙΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΛΑΣΦΗΜΙΑΣ30/7/2000

 

Επισκεφτείτε:

http://end-blasphemy-laws.org/

https://www.article19.org